Lễ cúng Thần rừng tại khu rừng thiêng Sang Phàng được tổ chức vào ngày mùng 2 tháng 2 âm lịch hằng năm. Theo quan niệm của người dân, rừng không chỉ là nguồn cung cấp lâm sản, bảo vệ môi trường sinh thái mà còn là nơi ngự trị của các vị thần linh che chở cho bản làng. Vì vậy, việc tổ chức Lễ cúng Thần rừng mang ý nghĩa cầu mong thần linh phù hộ cho mưa thuận gió hòa, cây trồng phát triển tốt, mùa màng bội thu, đồng thời xua đuổi thiên tai, dịch bệnh, đem lại cuộc sống bình yên, ấm no cho Nhân dân. Trước lễ cúng, bà con trong thôn đã chủ động chuẩn bị chu đáo các lễ vật như lợn, gà, rượu, xôi, cùng các vật phẩm truyền thống khác.
Nghi lễ được tiến hành theo trình tự chặt chẽ với 3 phần chính:
Phần thứ nhất, làm lễ báo cáo với Thần rừng. Thầy cúng thay mặt cho cộng đồng dâng hương, trình báo về việc tổ chức lễ, cầu xin Thần cho phép dân làng được tiến hành các nghi thức tiếp theo. Sau khi hoàn tất phần báo cáo, người dân mới tiến hành mổ lễ vật theo đúng phong tục.
Phần thứ hai, bà con trong thôn cùng nhau chế biến các món ăn từ lễ vật đã chuẩn bị. Các món ăn sau khi hoàn tất được bày biện trang trọng để dâng lên mời Thần rừng hưởng lễ. Đây cũng là dịp để các gia đình giao lưu, chia sẻ, thắt chặt tình làng nghĩa xóm, tạo nên không khí đầm ấm, đoàn kết.
Phần thứ ba, thầy cúng thực hiện các nghi thức cầu khấn trong nhà và ngoài trời. Những lời khấn gửi gắm ước mong về một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, gia súc phát triển, mọi người trong thôn mạnh khỏe, đoàn kết, cùng nhau xây dựng cuộc sống ngày càng khởi sắc.
Sau phần nghi lễ, bà con cùng nhau thụ lộc, giao lưu , trò chuyện, chia sẻ kinh nghiệm trong sản xuất, đời sống. Lễ cúng Thần rừng không chỉ mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc mà còn là dịp để giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc, nâng cao ý thức bảo vệ rừng, giữ gìn môi trường sinh thái. Qua đó, góp phần xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư ngày càng phong phú, bền vững, gắn với phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương./.
Huy Hoàng
